Jak przygotować kampanię 1,5% dla fundacji: warunki, terminy i materiały promocyjne

0
46
1/5 - (1 vote)

Nawigacja:

Warunki udziału fundacji w kampanii 1,5% – od czego zacząć

Podstawowy warunek: status organizacji pożytku publicznego (OPP)

Aby fundacja mogła prowadzić kampanię 1,5% i być wskazywana w zeznaniach podatkowych, musi mieć status organizacji pożytku publicznego (OPP). Sam wpis do KRS jako fundacja nie wystarcza – konieczne jest uzyskanie dodatkowego wpisu w dziale OPP.

Fundacja może ubiegać się o status OPP dopiero po spełnieniu podstawowych kryteriów, do których należą m.in.:

  • prowadzenie działalności pożytku publicznego na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy (np. osób chorych, dzieci, seniorów),
  • przejrzyste zasady działania i wynagradzania władz fundacji,
  • brak możliwości przeznaczania zysku na cele inne niż statutowe,
  • prowadzenie działalności zgodnej z katalogiem zadań publicznych (np. pomoc społeczna, ochrona zdrowia, działalność charytatywna, nauka, edukacja, kultura, sport, ekologia).

O statusie OPP decyduje sąd rejestrowy na wniosek fundacji. To, czy w danym roku można prowadzić kampanię 1,5%, zależy od tego, czy na 30 listopada roku poprzedzającego rok podatkowy fundacja znajduje się w wykazie OPP uprawnionych do otrzymywania 1,5% podatku.

Wpis do wykazu OPP i znaczenie daty 30 listopada

Kluczowa dla planowania kampanii 1,5% jest data 30 listopada roku poprzedzającego rok, za który podatnicy składają zeznania. Ministerstwo Finansów co roku publikuje wykaz organizacji pożytku publicznego uprawnionych do otrzymywania 1,5%. W praktyce wygląda to następująco:

  • jeżeli fundacja ma status OPP w KRS na dzień 30 listopada 2024 r.,
  • to znajdzie się w wykazie OPP dla rozliczeń za 2024 r., składanych w 2025 r.,
  • a podatnicy będą mogli przekazać jej 1,5% podatku w zeznaniach za 2024 r.

Jeśli fundacja uzyska status OPP po 30 listopada, znajdzie się w wykazie dopiero w kolejnym roku podatkowym. Dlatego przy planowaniu pierwszej kampanii 1,5% trzeba uwzględnić, że między uzyskaniem statusu OPP a pierwszym skutecznym sezonem rozliczeń może minąć nawet kilkanaście miesięcy.

Przejrzystość finansowa i sprawozdawczość jako warunek zaufania

Formalny status OPP to dopiero początek. Kampania 1,5% opiera się na zaufaniu podatników, dlatego fundacja musi zadbać o rzetelną sprawozdawczość i dostępność informacji o swojej działalności. Wymagane jest:

  • składanie do KRS sprawozdań finansowych i merytorycznych w obowiązujących terminach,
  • publikowanie sprawozdań w bazie sprawozdań OPP oraz – najlepiej – na stronie internetowej fundacji,
  • jasne prezentowanie, na co przeznaczane są środki, w tym z 1,5%.

Fundacja, która zalega ze sprawozdaniami lub unika przejrzystości, ryzykuje nie tylko formalnymi konsekwencjami, ale przede wszystkim utratą wiarygodności w oczach darczyńców. W praktyce dobrze przygotowane sprawozdanie merytoryczne i prosty raport „co zrobiliśmy dzięki 1,5%” bywają lepszą reklamą niż niejedna płatna kampania.

Numer KRS i dane identyfikacyjne do kampanii

Podstawowym elementem każdej kampanii 1,5% jest numer KRS fundacji. To ten numer podatnik wpisuje w zeznaniu podatkowym, wskazując, komu chce przekazać 1,5% podatku. Dlatego:

  • numer KRS musi być konsekwentnie i czytelnie prezentowany we wszystkich materiałach promocyjnych,
  • należy zadbać, aby nie mylił się z numerem NIP czy REGON (to częsty błąd przy projektowaniu grafik),
  • dobrą praktyką jest dodawanie krótkiego opisu celu „na co” środki zostaną przeznaczone.

Jeżeli fundacja posiada subkonta dla podopiecznych (np. dzieci leczonych za granicą), w materiałach kampanii trzeba dodatkowo precyzyjnie wyjaśnić, jak podatnik może wskazać konkretnego podopiecznego (najczęściej w polu „cel szczegółowy” w zeznaniu PIT).

Kluczowe terminy kampanii 1,5% – harmonogram na cały rok

Sezon rozliczeń podatkowych i szczyt kampanii

Kampania 1,5% jest silnie związana z kalendarzem podatkowym. Podstawowy okres, w którym podatnicy składają zeznania PIT za rok poprzedni, to:

  • 15 lutego – 30 kwietnia – standardowy termin składania zeznań PIT (PIT-28 ma nieco inne terminy, ale dla większości kampanii to okres krytyczny),
  • do 2 maja, jeśli 30 kwietnia wypada w dzień wolny od pracy (wtedy przesuwa się termin),
  • w praktyce pierwsza fala rozliczeń następuje w lutym i marcu, a druga – w ostatnich tygodniach kwietnia.

To właśnie na ten okres powinna być zaplanowana największa intensywność działań promocyjnych: kampanie online, posty w mediach społecznościowych, współpraca z partnerami, plakaty w miejscach publicznych, mailing do bazy darczyńców.

Przygotowanie kampanii z wyprzedzeniem – plan roczny

Dobrze prowadzona kampania 1,5% nie zaczyna się w lutym, ale co najmniej kilka miesięcy wcześniej. W praktyce warto przyjąć roczny cykl pracy:

OkresGłówne zadania
Maj–czerwiecAnaliza wyników zakończonej kampanii, podsumowania, raport „co zrobiliśmy z 1,5%”, zbieranie feedbacku.
Lipiec–wrzesieńPrace koncepcyjne nad kolejną kampanią: hasło, główne przekazy, plan budżetu, poszukiwanie partnerów.
Październik–grudzieńProjektowanie materiałów graficznych i video, przygotowanie strony www/landing page, planowanie kampanii online.
StyczeńOstateczne testy materiałów, aktualizacja danych, budowa list mailingowych, pierwsze komunikaty „nadchodzi sezon rozliczeń”.
Luty–kwiecieńIntensywna kampania 1,5%: publikacje, reklamy, spotkania, działania w mediach, przypomnienia o terminie rozliczenia.

Taki rytm pozwala uniknąć nerwowego „gaszenia pożarów” na ostatnią chwilę, a jednocześnie daje czas na przemyślenie strategii i przygotowanie profesjonalnych materiałów promocyjnych.

Terminy sprawozdań a wiarygodność kampanii 1,5%

Obok sezonu rozliczeń PIT, ważne są także terminy związane ze sprawozdawczością OPP. Co roku fundacja powinna:

  • sporządzić sprawozdanie finansowe za poprzedni rok (zwykle do końca marca),
  • przyjąć je przez właściwy organ (np. zarząd, radę fundacji) i złożyć do KRS w ciągu 15 dni od zatwierdzenia,
  • przygotować sprawozdanie merytoryczne OPP i opublikować je w bazie sprawozdań OPP (zwykle do lipca).

Z perspektywy kampanii 1,5% ważne jest, aby informacje o tym, jak fundacja wykorzystała poprzednie środki, były dostępne już na początku sezonu rozliczeń. Można to osiągnąć, przygotowując:

  • krótką wersję raportu „co zrobiliśmy z 1,5%” do użycia w social media,
  • prosty pdf z przykładami działań, który można wysłać do darczyńców i partnerów,
  • zakładkę na stronie internetowej „1,5% w naszej fundacji”.

Moment wpływu środków z 1,5% na konto fundacji

Warto uwzględnić w planowaniu budżetu, że środki z 1,5% nie trafiają na konto fundacji natychmiast po zakończeniu kampanii, lecz z kilkumiesięcznym opóźnieniem. Schemat jest z grubsza następujący:

  • podatnicy rozliczają PIT od lutego do końca kwietnia,
  • urzędy skarbowe przetwarzają zeznania i dokonują przelewów na konta OPP najczęściej od lipca do końca roku, w transzach,
  • środki z 1,5% za dany rok podatkowy mogą więc zacząć realnie pracować w fundacji dopiero w drugiej połowie następnego roku.
Warte uwagi:  Jak stworzyć identyfikację wizualną fundacji?

Planowanie kampanii 1,5% powinno więc być sprzężone z planowaniem finansowym fundacji – 1,5% nie sfinansuje działań „na już”, ale raczej działania zaplanowane z rocznym wyprzedzeniem.

Różowy kalendarz z wstążką i długopisem na biurku
Źródło: Pexels | Autor: Leeloo The First

Strategia kampanii 1,5% dla fundacji – cele, grupy i przekaz

Definiowanie celów kampanii 1,5%

Zanim powstaną pierwsze grafiki i hasła, fundacja powinna jasno określić, po co prowadzi kampanię 1,5% w danym roku. Typowe cele to:

  • zwiększenie ogólnej liczby podatników przekazujących 1,5% na fundację,
  • zwiększenie łącznej kwoty z 1,5% w stosunku do poprzedniego roku,
  • promocja nowego celu (np. budowa centrum pomocy, zakup specjalistycznego sprzętu),
  • pozyskanie nowych sympatyków do bazy newsletterowej czy mediów społecznościowych,
  • umocnienie wizerunku fundacji jako wiarygodnej, skutecznej i potrzebnej.

Cel powinien być możliwie konkretny. Zamiast formuły „więcej 1,5% niż w poprzednim roku” lepiej przyjąć: „zwiększyć liczbę podatników przekazujących 1,5% o 20%” lub „pozyskać 500 nowych darczyńców wskazujących fundację po raz pierwszy”. Dzięki temu da się później rzetelnie ocenić skuteczność działań.

Analiza grup docelowych – do kogo kierować przekaz

Kampania 1,5% dla fundacji rzadko jest jednolita. Zazwyczaj trzeba mówić innym językiem do różnych grup podatników. Najczęściej rozróżnia się:

  • dotychczasowych darczyńców – osoby, które już wcześniej przekazywały 1,5% lub wspierały fundację finansowo; w ich przypadku ważne jest podziękowanie, pokazanie efektów i łagodne przypomnienie,
  • nowych podatników – którzy nigdy wcześniej nie przekazali 1,5% lub robili to innej organizacji; tu kluczowe jest wyjaśnienie, dlaczego wsparcie ma sens i co je wyróżnia,
  • otoczenie podopiecznych – rodziny, znajomi, społeczność lokalna; przekaz często jest bardziej emocjonalny i oparty na historii konkretnej osoby lub projektu,
  • firmy i biura rachunkowe – nie przekazują 1,5% jako podatnicy PIT, ale mogą wpływać na wybór organizacji przez swoich pracowników lub klientów (np. poprzez broszury w biurze, newslettery, system benefitów).

Każda z tych grup reaguje na inne argumenty. Przykładowo, rodzic dziecka chorego na rzadką chorobę będzie bardziej wyczulony na historie innych rodziców i konkretny opis pomocy, podczas gdy młoda osoba pracująca w dużym mieście może być bardziej wrażliwa na zwięzłe, nowoczesne komunikaty o realnym wpływie drobnego gestu.

Formułowanie głównego przekazu i hasła kampanii

Serce kampanii 1,5% stanowi główny przekaz – kilka zdań, które tłumaczą w prosty sposób trzy rzeczy:

  1. dlaczego problem, którym zajmuje się fundacja, jest ważny,
  2. co konkretnie fundacja robi, aby ten problem rozwiązać,
  3. jak 1,5% podatku pomaga w realizacji tych działań.

Na bazie tego przekazu powstaje hasło kampanii, które będzie powtarzane na wszystkich materiałach. Dobre hasło:

  • jest krótkie (najczęściej 3–7 słów),
  • nawiązuje do działań lub efektów (np. „Twój 1,5% to nasza szansa na leczenie”),
  • nie gubi numeru KRS (często hasło zawiera KRS lub jest z nim eksponowane w jednym bloku),
  • może być łatwo dostosowane do różnych formatów (baner, grafika na Facebooka, ulotka, plakat).

Jeśli fundacja pracuje z konkretnymi osobami (dzieci, seniorzy, podopieczni), hasło może być oparte na ich historii, np. „1,5% dla Ani i innych dzieci walczących z…”. Przy projektach szerszych (np. ratowanie zabytków, ochrona przyrody) hasło może odwoływać się do wspólnego dobra: „Zatrzymajmy znikanie lasów – wpisz nasz KRS w PIT”.

Równowaga między emocjami a konkretem

Budowanie zaufania poprzez język i sposób komunikacji

Emocje pomagają przyciągnąć uwagę, ale o decyzji przekazania 1,5% często przesądza zaufanie. To, jak fundacja mówi o sobie, pieniądzach i efektach pracy, wpływa bezpośrednio na wiarygodność kampanii.

Komunikaty kampanii powinny łączyć:

  • język konkretny – zamiast „pomagamy dzieciom”, lepiej: „finansujemy rehabilitację dzieci po udarach i wypadkach komunikacyjnych”,
  • proste wyjaśnienie finansów – przykładowo: „z 1,5% finansujemy zajęcia terapeutyczne, administrację pokrywamy z innych źródeł”,
  • szczerość co do ograniczeń – jeśli środki nie wystarczają na wszystkie potrzeby, można to jasno powiedzieć, pokazując, jak 1,5% przesuwa granicę możliwości.

Spójność między tym, co fundacja komunikuje w kampanii, a tym, co można znaleźć w sprawozdaniach i na stronie internetowej, znacząco ułatwia podjęcie decyzji osobom, które pierwszy raz o niej słyszą.

Przykłady przekazu: emocje, fakty i wezwanie do działania

Dobrze zaprojektowany komunikat łączy krótką historię, konkretny efekt oraz jasne wezwanie do działania. Przykładowo:

  • „Kiedy Kuba trafił do nas po wypadku, nie chodził i nie mówił. Dzięki intensywnej rehabilitacji zrobił pierwsze samodzielne kroki. Twój 1,5% to kolejne miesiące terapii dla niego i innych dzieci. KRS 0000xxxxx.”
  • „Co roku ratujemy kilkadziesiąt zabytkowych obiektów przed zniszczeniem. 1,5% z Twojego PIT to nowe dachy, osuszone mury i uratowane polskie dziedzictwo. Wpisz nasz KRS: 0000xxxxx.”

Każdy z tych komunikatów zawiera emocję, fakt i wyraźną instrukcję: co zrobić i jaki numer wpisać. Taka struktura dobrze przekłada się na grafiki, krótkie video, ulotki i treści do internetu.

Materiały promocyjne w kampanii 1,5% – online i offline

Podstawowy zestaw materiałów kampanijnych

Nawet niewielka fundacja powinna mieć przygotowany „zestaw obowiązkowy” materiałów, które powtarzają ten sam przekaz i numer KRS w różnych formatach. W praktyce jest to najczęściej:

  • główna grafika kampanii (baner poziomy i pionowy) z hasłem, numerem KRS i krótkim dopiskiem, co daje 1,5%,
  • zestaw grafik do social mediów w różnych proporcjach (kwadrat, pion, poziom),
  • ulotka lub mini-folder w wersji do druku i w pdf,
  • prosty plakat do powieszenia w miejscach publicznych lub partnerskich,
  • stopka mailowa z informacją o 1,5% dla całego zespołu i wolontariuszy,
  • krótki opis do strony www i jako tekst referencyjny do wykorzystania przez partnerów, szkoły, parafie czy media lokalne.

Ten zestaw można potem rozwijać, ale dopiero po upewnieniu się, że podstawowe materiały są spójne i aktualne.

Strona internetowa i landing page kampanii 1,5%

Dla wielu podatników pierwszym kontaktem z fundacją jest wyszukiwarka. Dlatego kampania 1,5% powinna mieć na stronie wyraźnie oznaczone miejsce – oddzielną podstronę lub landing page.

Na tej stronie powinny znaleźć się przede wszystkim:

  • najważniejsze informacje „nad linią zgięcia” – hasło kampanii, numer KRS, krótka informacja, na co przeznaczane są środki,
  • kilka zdań o efektach – najlepiej z konkretnymi przykładami i zdjęciami (za zgodą osób przedstawionych),
  • prosta instrukcja, jak przekazać 1,5% – osobno dla osób rozliczających się samodzielnie online i dla tych, które korzystają z biur rachunkowych,
  • aktualne sprawozdania lub linki do nich – dla osób, które chcą sprawdzić wiarygodność fundacji,
  • przyciski „udostępnij” – by można było łatwo przesłać link znajomym lub opublikować go w social media.

Przy większych kampaniach landing page może zawierać także proste FAQ podatkowe, formularz zapisu na newsletter czy możliwość zostania ambasadorem kampanii, ale klucz pozostaje ten sam: numer KRS i jasna informacja, co daje 1,5%.

Materiały do druku – ulotki, plakaty, broszury

Drukowane materiały wciąż działają, szczególnie w mniejszych miejscowościach, wśród seniorów oraz tam, gdzie funkcjonują stałe punkty kontaktu z mieszkańcami (ośrodki zdrowia, biblioteki, parafie, szkoły).

Projektując druk, trzeba zadbać o kilka prostych elementów:

  • czytelność numeru KRS – duża czcionka, kontrastowe tło, powtórzenie numeru w kilku miejscach,
  • mało tekstu, dużo konkretu – 2–3 najważniejsze informacje zamiast bloczków drobnego druku,
  • miejsca na dopiski – np. pola, gdzie lokalny partner może dodać swój logotyp lub informację o dyżurze rozliczeniowym,
  • wersję czarno-białą – wiele osób drukuje materiały na domowych lub biurowych drukarkach, gdzie kolor jest ograniczony.

Ulotki dobrze sprawdzają się przy dystrybucji przez szkoły, ośrodki kultury, poradnie czy lokalnych przedsiębiorców, którzy wkładają je np. do toreb z zakupami. Plakaty z kolei działają w miejscach o dużym przepływie ludzi: przychodnie, klatki schodowe, sklepy osiedlowe.

Materiały wideo i proste formaty filmowe

Krótki film – nawet nagrany telefonem, ale z zadbanym dźwiękiem i światłem – potrafi przekazać więcej niż długa broszura. Nie chodzi o produkcję na poziomie reklamy telewizyjnej, ale o autentyczność i jasny komunikat.

W praktyce sprawdzają się:

  • 30–60 sekundowe wypowiedzi podopiecznych lub ich rodzin o tym, co zmieniło wsparcie fundacji,
  • krótkie „kulisy pracy” zespołu – jak wygląda dzień w fundacji, jak wykorzystywane są środki,
  • animowane plansze z hasłem kampanii i numerem KRS, przystosowane do reklam na Facebooku, Instagramie czy YouTube.

W filmach trzeba unikać nadmiaru treści – jedna główna myśl, jeden efekt i wyraźne wezwanie do działania. Numer KRS dobrze jest pokazać na początku i na końcu nagrania.

Materiały dla partnerów i ambasadorów kampanii

Partnerzy – instytucje, firmy, media lokalne, szkoły, parafie – często chcą pomóc, ale nie mają czasu, aby samodzielnie tworzyć treści. Warto przygotować dla nich gotowy pakiet materiałów, z którego mogą skorzystać „z półki”.

Warte uwagi:  Fundacja a stowarzyszenie – co wybrać?

W takim pakiecie dobrze umieścić:

  • krótki opis fundacji i kampanii (2–3 akapity) do wklejenia na stronę internetową lub do newslettera,
  • grafiki w kilku formatach z możliwością dodania logotypu partnera,
  • propozycje postów do mediów społecznościowych – gotowe teksty z miejscem na dopisek partnera,
  • plik pdf do druku (plakat/ulotka),
  • prostą instrukcję, jak partner może wesprzeć kampanię (np. „wydrukuj i powieś plakat, wstaw informację na stronę, rozdaj ulotki”).

Niektóre fundacje zapraszają też indywidualnych ambasadorów – osoby publiczne, lokalnych liderów czy po prostu zaangażowanych sympatyków. Dla nich przydaje się skrócony „brief” kampanii oraz zestaw materiałów przystosowanych do prywatnych profili w mediach społecznościowych.

Kalendarz z październikiem i różową wstążką symbolizującą raka piersi
Źródło: Pexels | Autor: Leeloo The First

Kampania 1,5% w internecie – kanały i taktyki

Social media – planowane serie zamiast przypadkowych postów

Obecność w mediach społecznościowych bywa kluczowa, ale tylko wtedy, gdy treści są regularne i przemyślane. Dobrze sprawdza się podział na kilka cykli postów, które przeplatają się w sezonie rozliczeń.

Przykładowe serie, które można zaplanować:

  • „Co zmienia 1,5%?” – krótkie historie z konkretnymi efektami, najlepiej ze zdjęciem i cytatem,
  • „Jak przekazać 1,5%?” – instrukcje krok po kroku, screeny z programu do rozliczeń, prosty język,
  • „Ludzie fundacji” – przedstawienie zespołu, wolontariuszy, ekspertów, którzy pokazują „ludzką twarz” organizacji,
  • „Przypominajki” – krótkie, graficzne posty o zbliżającym się terminie rozliczenia.

Stałym elementem każdego posta powinny być: numer KRS, choćby w grafice, oraz powtarzalna formuła wezwania do działania. W ten sposób nawet odbiorca, który nie przeczyta całego tekstu, zapamięta kluczową informację.

Reklamy płatne w social media i Google Ads

Przy ograniczonym budżecie płatne kampanie reklamowe mogą pomóc wyjść poza krąg „znajomych znajomych”. Najczęściej wykorzystywane są reklamy na Facebooku/Instagramie oraz – w mniejszym zakresie – w wyszukiwarce Google.

Kilka praktycznych zasad przy planowaniu płatnych kampanii:

  • wyraźne targetowanie – lepiej przygotować kilka mniejszych grup odbiorców (np. rodzice, mieszkańcy konkretnego miasta, osoby zainteresowane ekologią) niż jedną szeroką,
  • różne wersje kreacji – przetestować 2–3 grafiki i teksty, sprawdzając, które najlepiej angażują i generują wejścia na stronę,
  • kampanie „na przypomnienie” w drugiej połowie kwietnia, kierowane do osób, które wcześniej weszły na stronę kampanii, ale nie zostawiły żadnego śladu,
  • jasne mierniki sukcesu – kliknięcia, czas spędzony na stronie, zapisy do newslettera, a w dalszej kolejności korelacja z liczbą przekazanych 1,5%.

Przy kampaniach Google Ads dobrze działają proste frazy, łączące nazwę fundacji, 1,5% i problem, którym się zajmuje. Celem jest przechwycenie osób szukających już konkretnej organizacji lub pomysłu, komu przekazać 1,5%.

Newsletter i komunikacja mailowa

Baza mailowa to często najcenniejsze narzędzie kontaktu z osobami już zaangażowanymi w działalność fundacji – dawnymi darczyńcami, wolontariuszami, uczestnikami wydarzeń. Kampania 1,5% powinna wykorzystać ten kanał z wyczuciem, bez spamowania.

W praktyce dobrze sprawdza się:

  • mail otwierający sezon – podsumowanie, co udało się zrobić w poprzednim roku i zaproszenie do ponownego wsparcia,
  • 1–2 maile przypominające w kluczowych momentach (marzec i kwiecień) z krótką historią i instrukcją przekazania 1,5%,
  • segmentacja bazy – inne komunikaty dla osób aktywnie wspierających, inne dla dawno nieaktywnych,
  • wyraźny przycisk „prześlij dalej” – zachęta, aby odbiorcy podali mail dalej do rodziny czy znajomych.

W tytule maila lepiej unikać ogólników typu „Pomóż nam”, a zamiast tego używać sformułowań bardziej konkretnych: „Jak Twój 1,5% sfinansował terapię dzieci w 2023 roku”.

Współpraca z mediami lokalnymi i portalami branżowymi

Lokalne media – portale informacyjne, gazety, radio – szukają treści, które są blisko mieszkańców. Fundacja może przygotować krótką, rzeczową informację prasową o kampanii 1,5% i wysłać ją do redakcji, proponując np. rozmowę w audycji lub artykuł o konkretnym projekcie.

W informacji prasowej przydają się:

  • ludzkie historie związane z danym miastem lub regionem,
  • konkretne dane – ile osób skorzystało z pomocy, jakie działania zostały sfinansowane w poprzednim roku,
  • wyraźna informacja o 1,5% – numer KRS, opis, jak łatwo można wskazać fundację w zeznaniu podatkowym.

Przy fundacjach branżowych (np. onkologicznych, edukacyjnych, ekologicznych) warto także nawiązywać współpracę z mediami tematycznymi, portalami stowarzyszeń zawodowych czy platformami skupiającymi osoby zainteresowane daną problematyką.

Zaangażowanie podopiecznych, wolontariuszy i społeczności

Podopieczni jako twarz kampanii – zasady etyczne

Historie osób, którym fundacja realnie pomaga, mają ogromną siłę. Trzeba jednak korzystać z nich z dużą odpowiedzialnością. Kluczowe zasady to:

Bezpieczeństwo i zgoda na wykorzystanie wizerunku

Zanim historia podopiecznego trafi do kampanii 1,5%, trzeba zadbać o jasne zasady prawne i psychologiczne. Zgoda na publikację to nie formularz „na odczepnego”, ale proces, w którym osoba ma przestrzeń, by spokojnie się zastanowić i zadać pytania.

Kilka elementów dobrze ułożonego procesu:

  • pisemna zgoda na wykorzystanie wizerunku, imienia (lub pseudonimu) i historii, z wyszczególnieniem kanałów (strona, social media, druk, media zewnętrzne),
  • możliwość wycofania zgody w przyszłości oraz procedura, co się wtedy dzieje z już opublikowanymi materiałami,
  • wyjaśnienie językiem codziennym, kto zobaczy te materiały i jak długo mogą krążyć w sieci,
  • dostosowanie rozmowy do wieku – przy dzieciach rozmowa przede wszystkim z rodzicami/opiekunami, ale z szacunkiem dla zdania samego dziecka,
  • decyzja o zakresie ujawniania szczegółów – np. czy pokazujemy twarz, podajemy nazwisko, nazwę miejscowości, rodzaj choroby.

Część osób chętnie opowiada o swoim doświadczeniu, inni wolą pozostać anonimowi. Dobrym kompromisem są historie opowiedziane z delikatnie zmienionymi danymi i bez rozpoznawalnego wizerunku, ale z zachowaniem autentycznego przebiegu wydarzeń.

Unikanie „pornografii cierpienia” i wzmacnianie sprawczości

Narracja budowana wyłącznie na cierpieniu i bezradności jest krótkoterminowo skuteczna, ale długofalowo szkodzi. Zniechęca podopiecznych do współpracy, a odbiorców – przytłacza i znieczula. Skuteczniejszy jest balans: pokazanie realnych trudności, ale też wysiłku, postępów, planów.

Pomaga kilka prostych zasad:

  • język szacunku – zamiast „ofiara”, „biedne dziecko”, raczej „uczestniczka programu”, „pacjent”, „rodzina w trakcie trudnego leczenia”,
  • perspektywa podopiecznego – krótkie cytaty, co jest dla niego najważniejsze, co dała mu fundacja,
  • pokazywanie rozwoju – zdjęcia „po” nie muszą oznaczać całkowitego sukcesu, mogą pokazywać małe, ale realne zmiany,
  • unikanie najbardziej drastycznych ujęć, nawet jeśli „lepiej klikają” – ich cena jest zbyt wysoka.

Dobrą praktyką jest wspólne przejrzenie gotowego materiału z bohaterem historii lub jego rodziną i umożliwienie zgłoszenia poprawek. Buduje to zaufanie i zmniejsza lęk przed publikacją.

Wolontariusze jako multiplikator zasięgu

Wolontariusze często mają sieci kontaktów, do których fundacja sama by nie dotarła. Żeby ich zaangażowanie było realne, potrzebują dwóch rzeczy: jasnego zadania i prostych narzędzi.

Przydatne rozwiązania:

  • gotowe paczki contentu dla wolontariuszy – kilka grafik, przykładowe posty, link do strony kampanii, prośba o publikację w określonych terminach,
  • miniskrypty rozmów – krótka ściągawka, jak wytłumaczyć 1,5% w rozmowie z rodziną czy znajomymi,
  • prosta ewidencja działań – ankieta, w której wolontariusz wpisuje, ile plakatów wywiesił, do ilu firm poszedł, ile razy udostępnił materiały,
  • symboliczne wyróżnienia – podziękowania imienne, certyfikaty, spotkanie podsumowujące sezon kampanii.

Dobrze działa przypisanie wolontariuszy do konkretnych „terenów” lub instytucji: jedna osoba „obsługuje” szkoły, inna biblioteki, jeszcze inna lokalnych przedsiębiorców. Łatwiej wtedy uniknąć chaosu i dublowania wizyt.

Akcje w społeczności lokalnej

Kampania 1,5% może stać się pretekstem do wyjścia do ludzi – nie tylko w internecie. Nawet małe fundacje są w stanie zorganizować kilka działań „w terenie”, które wzmocnią przekaz.

Sprawdzają się m.in.:

  • dyżury rozliczeniowe – wolontariusz lub księgowy pomaga bezpłatnie wypełnić PIT w zamian za możliwość opowiedzenia o fundacji,
  • stoiska informacyjne w galeriach handlowych, domach kultury, podczas lokalnych festynów,
  • spotkania w szkołach i przedszkolach – połączenie krótkiej lekcji o pomaganiu z przekazaniem materiałów dla rodziców,
  • partnerstwa z lokalnym biznesem – np. plakaty w sklepach, ulotki przy paragonach, informacje na monitorach w poczekalniach.

Przy działaniach lokalnych dobrze działa stała, powtarzalna obecność – lepiej trzy mniejsze wydarzenia niż jedno duże, po którym znika się z pola widzenia mieszkańców na cały rok.

Dwie dłonie trzymające stos monet na niebieskim tle, symbol wsparcia finansowego
Źródło: Pexels | Autor: Towfiqu barbhuiya

Organizacja pracy nad kampanią 1,5%

Prosty harmonogram na cały sezon rozliczeń

Kampania 1,5% w Polsce rozciąga się zwykle od stycznia do końca kwietnia. Bez harmonogramu łatwo obudzić się w marcu z poczuciem, że „jest już za późno”. Nawet w małej fundacji opłaca się rozpisać kilka kluczowych kamieni milowych.

Przykładowy zarys:

  • listopad–grudzień – analiza poprzedniego roku, decyzja o haśle, opracowanie głównego przekazu, przygotowanie kreacji graficznych,
  • styczeń – start strony kampanii, pierwsze posty w social mediach, wysyłka pakietów do partnerów,
  • luty–marzec – regularne serie postów, działania lokalne, pierwsze fale newsletterów,
  • początek kwietnia – intensyfikacja komunikacji, płatne kampanie, „przypominajki” w różnych kanałach,
  • koniec kwietnia–maj – ostatnie komunikaty, podziękowania, pierwsze wewnętrzne podsumowanie.
Warte uwagi:  Czy fundacja może prowadzić działalność dochodową?

Taki plan można spisać nawet na jednej kartce lub w prostym arkuszu online. Najważniejsze, żeby cała ekipa miała do niego dostęp i rozumiała, na jakim etapie aktualnie jest kampania.

Podział ról w zespole i współpraca z zewnętrznymi specjalistami

Wiele fundacji opiera kampanię na 2–3 osobach „od wszystkiego”. Warto jednak wyodrębnić choć symboliczny podział ról, nawet jeśli funkcje łączą się w jednej osobie.

Przydatne role:

  • koordynator kampanii – pilnuje harmonogramu, zbiera informacje, podejmuje decyzje,
  • osoba od treści – pisze teksty na stronę, posty, scenariusze wideo,
  • osoba od grafiki i publikacji – przygotowuje materiały graficzne lub kontaktuje się z grafikiem, ustawia posty,
  • osoba ds. relacji z partnerami – kontaktuje się z firmami, szkołami, mediami, wolontariuszami,
  • wsparcie księgowe/prawne – weryfikuje poprawność informacji podatkowych i formalnych.

Jeżeli budżet pozwala, można zlecić część zadań na zewnątrz – np. projekt graficzny głównej linii kampanii, montaż kilku filmów czy ustawienie reklam. Kluczem jest jasne briefowanie: konkretny cel, grupa odbiorców, najważniejsze wyróżniki fundacji, ograniczenia budżetowe.

Prosty system zarządzania treściami

Im więcej kanałów komunikacji, tym łatwiej o chaos: różne wersje haseł, rozbieżne daty, nieaktualne numery kontaktowe. Pomaga jeden, dobrze uporządkowany „magazyn” treści.

Może to być zwykły folder w chmurze, ale z jasną strukturą:

  • podfoldery typu: „Teksty”, „Grafiki”, „Wideo”, „Materiały dla partnerów”,
  • wersje robocze i finalne oznaczone w nazwach plików (np. „_v1”, „_FINAL”),
  • krótki dokument z zasadami komunikacji – główne hasło, skrócony opis fundacji, preferowane formy zapisu nazwy, kolorystyka, sposób zapisywania numeru KRS,
  • kalendarium publikacji – prosta tabela, który materiał kiedy i gdzie ma się pojawić.

Taki system ułatwia też przekazanie kampanii nowej osobie, gdy zmienia się pracownik lub dołącza wolontariusz odpowiedzialny za komunikację.

Mierzenie efektów i wyciąganie wniosków

Jakie dane zbierać podczas kampanii

Ocena kampanii 1,5% nie powinna ograniczać się tylko do końcowej kwoty odpisów. Jeśli fundacja nic nie mierzy po drodze, trudno potem ustalić, co zadziałało, a co było stratą energii.

Najprościej zacząć od kilku podstawowych wskaźników:

  • ruch na stronie kampanii – liczba wejść, źródła ruchu (social media, reklamy, wyszukiwarka),
  • aktywność w social mediach – zasięg, udostępnienia, komentarze, kliknięcia w linki,
  • zaangażowanie partnerów – ilu z nich rzeczywiście opublikowało materiały, powiesiło plakaty, wysłało mailing,
  • zasięg offline – liczba plakatów, ulotek, spotkań, punktów dystrybucji,
  • reakcje społeczności – odpowiedzi na ankiety, maile zwrotne, komentarze, liczba telefonów z pytaniem o 1,5%.

Do części danych (np. zasięgi, kliknięcia) wystarczą darmowe narzędzia: statystyki Facebooka/Instagrama, prosty kod śledzący na stronie, raporty z newslettera.

Analiza po zakończeniu sezonu rozliczeń

Gdy urząd skarbowy przekaże ostateczne dane o przekazanych 1,5%, dobrze usiąść do wewnętrznego podsumowania. Nie chodzi o długie raporty, lecz o konkretną rozmowę: co zostawiamy na kolejny rok, a co zmieniamy.

Pomocne pytania:

  • która część kampanii przyniosła najwięcej ruchu na stronę i realnych kontaktów,
  • jakie treści (tematy, formaty) wywoływały największe zaangażowanie,
  • czy rozkład działań w czasie był odpowiedni – czy „szczyt” nie wypadł zbyt późno,
  • jak zadziałały partnerstwa – które relacje warto rozwinąć, a które nie miały przełożenia na rezultaty,
  • co było największym obciążeniem dla zespołu i jak można je zmniejszyć.

Dobrym nawykiem jest spisanie krótkiej notatki powarsztatowej i odłożenie jej „na przyszły rok”. W natłoku bieżących spraw łatwo zapomnieć obserwacje, które mogą oszczędzić pracy przy kolejnej kampanii.

Łączenie danych liczbowych z informacją zwrotną

Same statystyki nie pokażą pełnego obrazu. Warto je zestawić z miękkim feedbackiem: opiniami partnerów, wolontariuszy, podopiecznych i zwykłych darczyńców.

Przydają się proste narzędzia:

  • krótka ankieta online dla osób z newslettera lub obserwujących profil,
  • rozmowy telefoniczne z kilkoma stałymi darczyńcami – pytania, co ich przekonało, a co było niejasne,
  • spotkanie z wolontariuszami – omówienie, których materiałów brakowało, co było niezrozumiałe dla odbiorców,
  • zebranie uwag od partnerów – czy pakiet materiałów był dla nich wygodny, co uprościłoby współpracę.

Takie informacje pozwalają dopracować nie tylko formę kampanii, ale też same procesy w fundacji: sposób tłumaczenia misji, dostępność kontaktu, przejrzystość finansową.

Budowanie relacji po przekazaniu 1,5%

Podziękowania i informowanie o efektach

Kampania 1,5% nie kończy się 30 kwietnia. Z perspektywy relacji z darczyńcami najważniejszy jest etap „po” – kiedy środki już trafią na konto, a fundacja może pokazać, co dzięki nim zrobiła.

Dobrą praktyką jest przygotowanie:

  • komunikatu z podziękowaniem – na stronie, w social mediach, newsletterze, z podaniem ogólnych rezultatów,
  • krótkiego raportu z efektów – w formie prostych infografik lub kilku akapitów ze zdjęciami,
  • osobnych podziękowań dla partnerów – mailowych lub listownych, z podkreśleniem ich wkładu (np. „dzięki Państwa zaangażowaniu dotarliśmy do…”),
  • historii „ciąg dalszy” – co dzieje się z bohaterami kampanii, jak rozwijają się projekty, które zapowiadano w trakcie zbiórki.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jakie warunki musi spełnić fundacja, żeby móc prowadzić kampanię 1,5%?

Aby fundacja mogła uczestniczyć w kampanii 1,5%, musi posiadać status organizacji pożytku publicznego (OPP). Sam wpis do KRS jako „fundacja” nie wystarczy – konieczny jest dodatkowy wpis w dziale OPP.

Fundacja powinna prowadzić działalność pożytku publicznego na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy, działać przejrzyście (m.in. w zakresie wynagrodzeń władz), przeznaczać zysk wyłącznie na cele statutowe i realizować zadania mieszczące się w katalogu zadań publicznych, takich jak pomoc społeczna, ochrona zdrowia, edukacja, kultura, sport czy ekologia. O nadaniu statusu OPP decyduje sąd rejestrowy na wniosek fundacji.

Kiedy fundacja musi mieć status OPP, żeby dostać 1,5% podatku w danym roku?

Kluczowa jest data 30 listopada roku poprzedzającego rok rozliczenia podatków. Na ten dzień fundacja musi mieć w KRS wpisany status OPP, aby znaleźć się w wykazie organizacji uprawnionych do otrzymania 1,5% za dany rok podatkowy.

Przykładowo: jeśli fundacja ma status OPP na 30 listopada 2024 r., będzie w wykazie dla rozliczeń za 2024 r. składanych w 2025 r. Uzyskanie statusu po 30 listopada oznacza przesunięcie możliwości pozyskania 1,5% na kolejny rok podatkowy, więc między uzyskaniem OPP a pierwszym realnym „sezonem” może minąć kilkanaście miesięcy.

Jakie są najważniejsze terminy kampanii 1,5% dla fundacji?

Najważniejszy dla działań promocyjnych jest sezon rozliczeń PIT, czyli w standardowym trybie okres od 15 lutego do 30 kwietnia (lub do 2 maja, gdy 30 kwietnia wypada w dzień wolny). Pierwsza fala rozliczeń zwykle przypada na luty–marzec, a druga na końcówkę kwietnia.

Równolegle fundacja musi pilnować terminów sprawozdań: sporządzenia sprawozdania finansowego (zwykle do końca marca), jego zatwierdzenia i złożenia do KRS oraz przygotowania i publikacji sprawozdania merytorycznego OPP (zwykle do lipca). Te dokumenty wpływają na wiarygodność kampanii w oczach podatników.

Kiedy środki z 1,5% wpływają na konto fundacji?

Środki z 1,5% nie trafiają na konto fundacji od razu po zakończeniu okresu rozliczeń PIT. Urzędy skarbowe przetwarzają zeznania i dokonują przelewów najczęściej od lipca do końca roku, w kilku transzach.

W praktyce oznacza to, że pieniądze z 1,5% za dany rok podatkowy zaczynają realnie zasilać fundację dopiero w drugiej połowie następnego roku. Dlatego 1,5% lepiej traktować jako źródło finansowania działań planowanych z wyprzedzeniem, a nie jako środki „na już”.

Jakie dane fundacja musi podawać w materiałach kampanii 1,5%?

Podstawowym elementem wszystkich materiałów promujących 1,5% jest numer KRS fundacji – to właśnie ten numer podatnik wpisuje w swoim zeznaniu podatkowym. Powinien być zawsze podany w sposób czytelny i konsekwentny, najlepiej w jednym, jasno określonym formacie graficznym.

Warto dodatkowo:

  • nie mylić numeru KRS z NIP czy REGON (to częsty błąd na grafikach),
  • dodać krótki opis celu, na jaki przeznaczane są środki z 1,5%,
  • w przypadku subkont podopiecznych – dokładnie wyjaśnić, jak wypełnić pole „cel szczegółowy”, by wskazać konkretną osobę lub projekt.

Jak zaplanować roczny harmonogram kampanii 1,5% fundacji?

Skuteczna kampania 1,5% powinna być rozpisana na cały rok, a nie zaczynać się dopiero w lutym. Przykładowy rytm pracy to:

  • maj–czerwiec: analiza wyników zakończonej kampanii i przygotowanie raportu „co zrobiliśmy z 1,5%”,
  • lipiec–wrzesień: opracowanie koncepcji kolejnej kampanii, haseł, przekazów i budżetu,
  • październik–grudzień: tworzenie materiałów graficznych i wideo, przygotowanie strony/landing page, planowanie kampanii online,
  • styczeń: testy materiałów, aktualizacja danych, przygotowanie list mailingowych, pierwsze zapowiedzi sezonu rozliczeń,
  • luty–kwiecień: intensywna kampania – publikacje, reklamy, działania w mediach i przypomnienia o terminach PIT.

Dlaczego przejrzystość finansowa jest ważna w kampanii 1,5%?

Decyzja podatnika o przekazaniu 1,5% opiera się na zaufaniu do fundacji. Dlatego organizacja musi rzetelnie składać i publikować sprawozdania finansowe oraz merytoryczne, a także jasno pokazywać, na co wydaje środki – w tym z 1,5%.

Dobrą praktyką jest udostępnianie:

  • pełnych sprawozdań w bazie OPP i na stronie fundacji,
  • krótkich, przystępnych raportów „co zrobiliśmy dzięki 1,5%” w formie PDF i materiałów do social mediów,
  • oddzielnej zakładki na stronie poświęconej 1,5% i jego efektom.
  • Takie działania zwiększają wiarygodność bardziej niż sama reklama, a jednocześnie pomagają budować długofalowe relacje z darczyńcami.

    Najważniejsze punkty

    • Aby fundacja mogła prowadzić kampanię 1,5%, musi posiadać formalny status organizacji pożytku publicznego (OPP) wpisany w KRS, a nie być jedynie „zwykłą” fundacją.
    • Warunkiem uzyskania statusu OPP jest m.in. prowadzenie działalności pożytku publicznego (np. pomoc społeczna, zdrowie, edukacja, kultura), przejrzyste zasady działania oraz zakaz przeznaczania zysku na inne cele niż statutowe.
    • O tym, czy fundacja może uczestniczyć w danym sezonie rozliczeń 1,5%, decyduje wpis na liście OPP na dzień 30 listopada poprzedniego roku – uzyskanie statusu po tej dacie przesuwa możliwość prowadzenia skutecznej kampanii o kolejny rok.
    • Rzetelna sprawozdawczość finansowa i merytoryczna, publikowanie sprawozdań oraz jasne pokazywanie, na co wydawane są środki z 1,5%, są kluczowe dla budowania zaufania podatników i skuteczności kampanii.
    • Numer KRS fundacji musi być centralnym elementem wszystkich materiałów promocyjnych, prezentowanym czytelnie i bez mylenia z innymi numerami (NIP, REGON), najlepiej z krótką informacją o celu przeznaczenia środków.
    • W przypadku subkont dla podopiecznych konieczne jest dokładne wytłumaczenie podatnikom, jak wskazać konkretną osobę (np. poprzez pole „cel szczegółowy” w zeznaniu PIT).
    • Skuteczna kampania 1,5% wymaga całorocznego planowania: od podsumowania poprzedniej edycji (maj–czerwiec), przez prace koncepcyjne i przygotowanie materiałów (lipiec–styczeń), aż po intensywne działania promocyjne w głównym okresie rozliczeń PIT (luty–kwiecień).