Współpraca szkoły i sztabu WOŚP: jak zaplanować tydzień pomagania w placówce

Dlaczego tydzień pomagania w szkole ma sens

Korzyści dla uczniów, szkoły i lokalnego sztabu WOŚP

Tydzień pomagania w szkole to znacznie więcej niż jednodniowa zbiórka do puszek. Dobrze zaplanowana współpraca szkoły i sztabu WOŚP pozwala:

• oswoić uczniów z ideą wolontariatu – nie tylko jednorazowej akcji, ale dłuższego zaangażowania,
• pokazać, jak działa sztab WOŚP od środka – od organizacji zbiórki po liczenie pieniędzy i rozliczenia,
• zaangażować całą społeczność szkoły – uczniów, nauczycieli, rodziców i pracowników administracji,
• zbudować dobre relacje szkoły z lokalnym środowiskiem – samorządem, firmami, organizacjami pozarządowymi,
• wzmocnić wizerunek placówki jako miejsca, które realnie uczy empatii, współpracy i odpowiedzialności.

Dla lokalnego sztabu WOŚP tydzień pomagania w szkole to z kolei szansa na:

• pozyskanie zaangażowanych wolontariuszy,
• bezpieczną przestrzeń do wydarzeń towarzyszących (koncerty, kiermasze, warsztaty),
• dotarcie do rodziców i mieszkańców, których na tradycyjnych wydarzeniach mogłoby nie być,
• łatwiejszą logistykę – szkoła ma salę gimnastyczną, nagłośnienie, zaplecze techniczne i organizacyjne.

Dlaczego tydzień, a nie tylko finał WOŚP

Rozciągnięcie aktywności na cały tydzień pomagania w placówce przynosi kilka kluczowych efektów. Po pierwsze, odchodzi presja jednego dnia. Uczniowie, szczególnie młodsi, mają szansę stopniowo włączać się w działania – od prostych zadań po poważniejsze role. Po drugie, tydzień aktywności daje czas na edukację i refleksję, nie tylko na zbieranie pieniędzy. Można zorganizować lekcje tematyczne, spotkania z lekarzami, ratownikami, osobami korzystającymi ze sprzętu WOŚP.

Po trzecie, dłuższa akcja umożliwia różnorodność form – nie każdy lubi kwestować na ulicy, ale ktoś inny chętnie upiecze ciasto, poprowadzi warsztaty czy przygotuje kampanię informacyjną. Rozciągnięcie działań na kilka dni podnosi też poczucie sprawczości uczniów – widzą, jak kolejne elementy układanki tworzą duży efekt.

Jak rozumieć współpracę szkoły i sztabu WOŚP

Współpraca szkoły i sztabu WOŚP może przybierać różne formy – od bardzo prostej do rozbudowanej. Zazwyczaj obejmuje:

• wspólne planowanie tygodnia pomagania – ustalenie kalendarza, form działań, ról,
• przygotowanie wolontariuszy – szkolenia, formalności, przydział zadań,
• wsparcie organizacyjne – sprzęt, lokal, bezpieczeństwo, komunikacja,
• koordynację zbiórek i wydarzeń – także poza terenem szkoły,
• rozliczenie i podsumowanie – raporty, podziękowania, dokumentacja.

Nie każda placówka musi od razu organizować pełną „orkiestrę” aktywności. Dobrą praktyką jest rozpoczęcie od mniejszej skali (np. dwa–trzy dni), sprawdzenie, jak reaguje społeczność, i stopniowe rozbudowywanie tygodnia pomagania w kolejnych latach.

Formalności i bezpieczeństwo: fundament współpracy

Kontakt ze sztabem WOŚP i role po stronie szkoły

Pierwszym krokiem jest znalezienie i skontaktowanie się z lokalnym sztabem WOŚP. Najłatwiej zrobić to przez stronę WOŚP lub media społecznościowe. Dobrze, jeśli po stronie szkoły pojawią się od razu konkretne osoby:

• koordynator szkolny – nauczyciel lub dyrektor, który będzie „łącznikiem” ze sztabem,
• zespół organizacyjny – kilku nauczycieli lub pedagogów wspierających przygotowania,
• przedstawiciel samorządu uczniowskiego – głos uczniów przy planowaniu tygodnia pomagania,
• przedstawiciel rady rodziców – pomoc w kwestiach finansowych, zgodach, kontaktach z rodzicami.

Na pierwszym spotkaniu ze sztabem warto omówić:

• jakie formy współpracy są możliwe w danym roku (wolontariat, imprezy towarzyszące, aukcje, e-skarbonki),
• jakie limity i zasady dotyczą wolontariuszy niepełnoletnich,
• jak sztab zapewnia materiały, identyfikatory, puszki, rozliczenia,
• jak wygląda procedura zgłaszania szkolnego punktu wydarzeń w systemie WOŚP (jeśli dotyczy).

Zgody, regulaminy i dokumenty

Przy tygodniu pomagania w szkole pojawia się sporo formalności. Dobrze jest uporządkować je na starcie, aby w trakcie akcji nie gasić pożarów. Podstawowy pakiet dokumentów obejmuje zazwyczaj:

• zgody rodziców na udział dzieci w kwestowaniu poza terenem szkoły,
• regulamin szkolny tygodnia pomagania – opis zasad zachowania, bezpieczeństwa, odpowiedzialności,
• porozumienie ze sztabem dotyczące współpracy (często w formie mailowej, ale dobrze jest mieć je opisane),
• harmonogram dyżurów nauczycieli podczas wydarzeń po lekcjach i w weekend.

W szkole podstawowej i w klasach młodszych istotne jest jasne określenie, że uczniowie nie wychodzą sami na zbiórkę – zawsze w towarzystwie osoby dorosłej lub starszego wolontariusza. W regulaminie warto też od razu ująć zasady korzystania z mediów społecznościowych (zdjęcia, relacje na żywo, oznaczanie WOŚP i szkoły), by uniknąć późniejszych nieporozumień.

Bezpieczeństwo uczniów jako priorytet

Tydzień pomagania buduje zaangażowanie, ale nigdy nie może odbywać się kosztem bezpieczeństwa. Szkoła i sztab WOŚP powinny wspólnie zaplanować:

• szkolenie BHP dla wolontariuszy – jak zachowywać się podczas kwestowania, jak reagować na agresję, kiedy przerwać zbiórkę,
• jasne zasady poruszania się po mieście – gdzie można zbierać, a gdzie lepiej nie (np. ruchliwe skrzyżowania, odległe dzielnice),
• kontakt do osoby dyżurującej – koordynator szkolny lub opiekun ze sztabu, do którego można zadzwonić w razie problemu,
• organizację powrotu z kwestowania – szczególnie dla młodszych uczniów (umówione miejsca spotkań, odbiór przez rodziców).

Warto przećwiczyć z uczniami kilka scenariuszy: ktoś odmawia wsparcia, ktoś zachowuje się nieprzyjaźnie, ktoś proponuje przechowanie puszki „na chwilę”. Im więcej praktycznych przykładów, tym mniej stresu podczas prawdziwej akcji.

Struktura tygodnia pomagania: od ogólnego planu do szczegółów

Ustalenie ram czasowych i głównego motywu

Tydzień pomagania w placówce dobrze jest osadzić w konkretnych ramach. Najczęściej organizuje się go w tygodniu poprzedzającym finał WOŚP lub obejmującym sam finał. Kluczowe jest wybranie motywu przewodniego, który pomoże spiąć wszystkie działania w całość, na przykład:

• „Tydzień serca” – działania wokół zdrowia, empatii, pierwszej pomocy,
• „Razem gramy, razem działamy” – nacisk na współpracę między klasami i pokoleniami,
• „Małe kroki – wielka pomoc” – pokazanie, że każda, nawet drobna aktywność ma znaczenie.

Motyw pomagania może pojawić się na plakatach, w dekoracjach, nazwach wydarzeń czy specjalnych aktywnościach w mediach społecznościowych szkoły. To zwiększa rozpoznawalność akcji i ułatwia komunikację ze sztabem i rodzicami.

Przykładowy tygodniowy harmonogram

Poniższa tabela pokazuje przykładową strukturę tygodnia pomagania w szkole współpracującej z lokalnym sztabem WOŚP. Można ją dostosować do warunków placówki (zmiana dni, zamiana aktywności, dodanie własnych pomysłów).

Podział zadań między szkołę a sztab WOŚP

Aby tydzień pomagania przebiegał sprawnie, potrzebny jest jasny podział obowiązków. Niewypowiedziane oczekiwania to najczęstsze źródło frustracji po obu stronach. Szkoła może wziąć na siebie:

• organizację wydarzeń na terenie placówki,
• komunikację z rodzicami i uczniami,
• przygotowanie dekoracji, plakatów, informacji na stronie szkoły,
• koordynację pracy wolontariuszy podczas zajęć szkolnych i szkolnych imprez.

Sztab WOŚP zwykle odpowiada za:

• rekrutację wolontariuszy „do systemu WOŚP”,
• dostarczenie puszek, identyfikatorów, serduszek,
• przydział miejsc zbiórek na mieście,
• procedury liczenia pieniędzy i rozliczeń,
• wsparcie merytoryczne i wizerunkowe (logotypy, materiały informacyjne, zasady komunikacji).

Warto spisać ten podział choćby w formie prostego dokumentu lub wspólnego arkusza dostępnego online. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której obie strony zakładają, że „ktoś inny się tym zajmie”.

Przygotowanie szkoły: zespół, komunikacja, logistyka

Zespół organizacyjny i koordynatorzy działań

Udany tydzień pomagania opiera się na ludziach, nie na plakatach. Kluczowe jest powołanie zgranego zespołu organizacyjnego. W praktyce dobrze sprawdza się podział na kilka ról:

• Koordynator główny – zwykle nauczyciel lub wicedyrektor. Nadzoruje całość, odpowiada za kontakt ze sztabem WOŚP, dyrekcją, mediami.
• Koordynator ds. wolontariuszy – prowadzi listy chętnych, pilnuje zgód rodziców, tworzy grafiki dyżurów i listy obecności.
• Koordynator wydarzeń w szkole – planuje harmonogram, rezerwuje sale, dogaduje się z nauczycielami przedmiotów.
• Koordynator komunikacji – ogłoszenia, plakaty, aktualizacje na stronie, profil szkoły w mediach społecznościowych.
• Przedstawiciel samorządu uczniowskiego – pilnuje, by pomysły nie były „tylko od nauczycieli”, ale też od uczniów.

Zaangażowanie rady rodziców i partnerów lokalnych

Szkolny tydzień pomagania zyskuje zupełnie inny wymiar, gdy do gry wchodzi rada rodziców i lokalna społeczność. Wspólne działania odciążają nauczycieli i dodają wydarzeniu energii. Warto już na etapie planowania zaprosić do stołu:

• przedstawicieli rady rodziców – jako współgospodarzy kiermaszy i „wieczorów z WOŚP”,
• lokalne firmy i instytucje – piekarnie, dom kultury, bibliotekę, klub sportowy,
• organizacje pozarządowe – stowarzyszenia, które mogą wesprzeć warsztatami lub sprzętem.

Rada rodziców może objąć patronat nad konkretnymi działaniami, na przykład:

• organizacją kiermaszu ciast (rodzice pieką, uczniowie sprzedają, nauczyciele czuwają),
• zbiórką fantów na aukcję – vouchery, upominki, usługi od zaprzyjaźnionych firm,
• pomocą w transporcie (np. przewóz sprzętu na miejski finał, przywiezienie dekoracji).

Dobrym zwyczajem jest jasne opisanie roli rodziców w komunikatach do sztabu WOŚP. Koordynatorzy po stronie sztabu wiedzą wtedy, z kim kontaktować się np. w sprawie nagłośnienia, stoisk czy wsparcia wydarzeń wieczornych.

Komunikacja wewnętrzna: jak informować uczniów i nauczycieli

Przy wielu równoległych aktywnościach łatwo o chaos informacyjny. Lepszy jest prosty, ale spójny system niż dziesięć kanałów, z których nikt nie korzysta konsekwentnie. W praktyce przydaje się:

• tablica informacyjna WOŚP w centralnym miejscu szkoły – harmonogram, dyżury, aktualności,
• krótkie ogłoszenia na godzinach wychowawczych – po 3–5 minut w każdym tygodniu przygotowań,
• wewnętrzny newsletter dla nauczycieli (np. raz w tygodniu mail z podsumowaniem i zadaniami),
• proste formularze online do zapisu na dyżury i wolontariat.

Warto ustalić, że wszystkie oficjalne informacje dotyczące tygodnia pomagania wychodzą od koordynatora głównego lub z dedykowanego adresu e-mail. Zmniejsza to ryzyko sprzecznych komunikatów typu „ktoś coś mówił na przerwie”.

Komunikacja z rodzicami i społecznością zewnętrzną

Rodzice są nie tylko źródłem zgód formalnych, ale też sprzymierzeńcami akcji. Jasny, pozytywny przekaz buduje zaufanie i zwiększa zaangażowanie. Dobrze sprawdzają się:

• mail lub wiadomość w e-dzienniku z ogólnym opisem idei tygodnia pomagania i zasad współpracy ze sztabem,
• osobny komunikat o kwestowaniu poza szkołą – terminy, zasady bezpieczeństwa, osoby odpowiedzialne,
• aktualizacje na stronie szkoły i mediach społecznościowych – zdjęcia (za zgodą), krótkie relacje, zaproszenia na wydarzenia.

Jeżeli szkoła prowadzi profil w mediach społecznościowych, warto od razu uzgodnić ze sztabem zasady oznaczania: nazwa sztabu, oficjalne hashtagi WOŚP, logotypy. Ułatwia to później wykorzystanie wspólnych materiałów promocyjnych, a także przekazywanie informacji o tym, gdzie i kiedy uczniowie będą kwestować.

Logistyka przestrzeni i sprzętu w szkole

Za kulisami tygodnia pomagania kryje się sporo logistycznych detali: kto, gdzie i kiedy. Dobrze jest przejść szkołę „szlakiem wydarzeń” i zaplanować:

• stałe miejsce „sztabu szkolnego” – pokój, w którym trzymane są listy, zgody, materiały, identyfikatory,
• sale na wydarzenia – koncert, kiermasz, warsztaty, punkt pierwszej pomocy,
• bezpieczne przechowywanie pieniędzy z kiermaszy i aukcji do czasu przekazania ich sztabowi,
• magazyn dekoracji i sprzętu – kartony, plakaty, przedłużacze, stojaki, roll-upy.

Przy większych szkołach pomocne jest ułożenie prostego grafiku sal dedykowanych na działania WOŚP. Unika się wtedy kolizji z regularnymi zajęciami, próbami kół zainteresowań czy zewnętrznymi wynajmami.

Przygotowanie uczniów do roli wolontariuszy

Entuzjazm uczniów to ogromny atut, ale potrzebują oni też konkretnych umiejętności. Szkolenie przed tygodniem pomagania nie musi być długie, lecz powinno dotknąć kilku kluczowych obszarów:

• podstaw komunikacji z darczyńcami – jak się przedstawić, co powiedzieć o celu zbiórki, jak podziękować,
• reagowania na trudne sytuacje – odmowa, nieprzyjemne komentarze, prowokacje,
• obsługi puszki i identyfikatora – kiedy je mieć przy sobie, czego absolutnie nie robić (nie zostawiamy puszki, nie otwieramy jej samodzielnie),
• dbania o siebie – ciepły ubiór, przerwy, picie wody, zgłaszanie złego samopoczucia.

Część szkół organizuje krótkie symulacje rozmów – uczniowie ćwiczą scenki: darczyńca w pośpiechu, darczyńca rozmowny, ktoś niechętny. Takie ćwiczenie obniża stres, szczególnie u młodszych wolontariuszy, i oswaja z różnymi reakcjami.

Różne poziomy zaangażowania dla różnych grup wiekowych

Nie każde dziecko może (lub powinno) kwestować na mieście. Rolą szkoły jest dopasowanie aktywności do wieku i dojrzałości uczniów:

• klasy I–III – działania głównie na terenie szkoły: kiermasze prac plastycznych, „serduszkowe” dekoracje, występy podczas szkolnego koncertu,
• klasy IV–VI – pomoc organizacyjna: liczenie fantów, przygotowywanie plakatów, obsługa stoisk w obecności nauczycieli,
• klasy VII–VIII i szkoły ponadpodstawowe – rola wolontariuszy terenowych (zgłoszonych do sztabu), prowadzenie licytacji, wsparcie techniczne wydarzeń.

Takie stopniowanie sprawia, że uczniowie „dorastają” do kolejnych zadań. W liceach można dodatkowo włączyć element projektu społecznego: uczniowie samodzielnie planują wybrane wydarzenie, a nauczyciel pełni rolę mentora.

Wspólne planowanie zadań ze sztabem WOŚP przed finałem

Spotkanie robocze szkoły i sztabu (choćby online) na kilka tygodni przed finałem porządkuje wiele kwestii. Dobrym punktem wyjścia jest krótka agenda:

1. Przegląd harmonogramu tygodnia pomagania – co dzieje się w szkole, kiedy i z jakim rozmachem.
2. Lista wydarzeń, które wymagają obecności przedstawicieli sztabu – koncert, „wieczór z WOŚP”, miejskie wydarzenia z udziałem szkoły.
3. Techniczne szczegóły przekazywania puszek i rozliczeń – godziny, miejsca, osoby odpowiedzialne.
4. Wspólne kanały komunikacji – np. dedykowana grupa w komunikatorze z udziałem koordynatorów.

Na tym etapie opłaca się „przejść” także scenariusz finału z perspektywy ucznia: kiedy odbiera puszkę, z kim wychodzi, gdzie może kwestować, do kogo dzwoni w razie problemu, jak i kiedy wraca do sztabu. Im mniej znaków zapytania, tym większe poczucie bezpieczeństwa.

Współpraca podczas finału i weekendowych wydarzeń

W czasie finału dynamika jest zupełnie inna niż w tygodniu szkolnym. Ruch w sztabie, wydarzenia miejskie, koncerty – chaos jest wpisany w ten dzień, dlatego tym ważniejsze są proste, jasne ustalenia między szkołą a sztabem:

• wyznaczenie jednego opiekuna szkolnego obecnego w sztabie lub w jego pobliżu,
• ustalenie konkretnych godzin zbiórek dla grup uczniów (np. 10:00–13:00, 13:00–16:00),
• prowadzenie listy meldunkowej – kto odebrał puszkę, z kim wyszedł, kiedy wrócił,
• organizacja miejsca odpoczynku dla uczniów – coś do picia, ciepłe pomieszczenie, możliwość przebrania się.

W niektórych szkołach praktykuje się krótkie „spotkanie startowe” w dniu finału, na terenie placówki: szybkie przypomnienie zasad, sprawdzenie obecności, rozdanie numerów telefonów, dopiero potem przejście do sztabu. Taki bufor redukuje napięcie i pozwala wyłapać braki (np. brak czapki, niekompletny strój odblaskowy).

Dokumentowanie działań i współpracy

Dobrze udokumentowany tydzień pomagania to mniejszy wysiłek w kolejnych latach. Po zakończeniu akcji przydają się:

• krótki raport wewnętrzny – co się udało, co wymaga poprawy, jakie były liczby (wolontariusze, wydarzenia),
• zestaw materiałów – zdjęcia, plakaty, scenariusze lekcji, regulaminy, gotowe formularze zgód,
• lista kontaktów – osoby ze sztabu, rodzice, partnerzy lokalni, którzy wsparli działania.

Wspólny folder online (np. współdzielony dysk) ułatwia przekazanie doświadczeń między kolejnymi koordynatorami, a także pomiędzy szkołą a sztabem. Dzięki temu w następnym roku nie trzeba projektować wszystkiego od zera – wystarczy zaktualizować sprawdzone rozwiązania.

Budowanie tradycji i włączanie nowych osób

Jeżeli współpraca szkoły ze sztabem WOŚP trwa dłużej niż jeden rok, dobrze jest myśleć o niej jak o tradycji, a nie jednorazowym zrywie. Pomagają w tym:

• stałe elementy tygodnia (np. „Kolorowa środa”, „Wieczór z WOŚP”, kiermasz śniadaniowy),
• symboliczne rytuały – przekazanie „pałeczki koordynatora” między rocznikami, wręczenie podziękowań dla aktywnych uczniów,
• wczesne włączanie młodszych klas – nawet w proste zadania, aby „podglądały” starszych i przejmowały doświadczenie.

Sztab może w tym procesie odgrywać rolę partnera długoterminowego: proponować szkolenia dla nowych koordynatorów, udostępniać materiały z poprzednich lat, a także zapraszać nauczycieli i uczniów do współtworzenia miejskich wydarzeń WOŚP. Z czasem relacja szkoła–sztab staje się naturalną częścią kalendarza roku szkolnego, a tydzień pomagania – ważnym punktem wspólnej historii.

Zaangażowanie rodziców i lokalnej społeczności

Rodzice i sąsiedzi szkoły często chcą pomóc, ale potrzebują konkretnej propozycji. Zamiast ogólnego „zapraszamy do współpracy”, lepiej zaproponować jasno określone role i zadania, a zasady tych działań uzgodnić wcześniej ze sztabem WOŚP.

• wsparcie organizacyjne – dyżury przy kiermaszu, pieczenie ciast, pomoc przy dekoracjach,
• opiekunowie grup kwestujących – osoby towarzyszące uczniom w mieście, kontaktowe dla sztabu,
• udział w wydarzeniach – występy (np. lokalny zespół), warsztaty, pokazy zawodów,
• dary na licytacje i loterie – vouchery, usługi, rękodzieło, przedmioty kolekcjonerskie.

Przejrzysty system zgłoszeń ułatwia koordynację. Sprawdza się prosty formularz (papierowy lub online) z wyborami: kiedy rodzic może być obecny, w jakiej roli, z jakim kontaktem do siebie. Koordynator szkolny może taki pakiet przekazać sztabowi, aby działania rodziców były spójne z zasadami WOŚP, np. w zakresie umów darowizny czy opisów fantów na aukcję.

Jeżeli szkoła ma aktywną radę rodziców, dobrze ją zaprosić na krótkie spotkanie z przedstawicielem sztabu. Wspólne omówienie zasad (np. przyjmowania darów na licytacje, oznaczania stoisk logotypami WOŚP) sprawia, że tydzień pomagania jest postrzegany jako wspólna inicjatywa środowiska, a nie jedynie „projekt uczniowski”.

Bezpieczeństwo prawne i formalne ustalenia

Przy wielu aktywnościach pojawia się pytanie: „Czy tak można?”. Odpowiedź najlepiej oprzeć na trzech filarach: regulaminach WOŚP, procedurach szkolnych i obowiązującym prawie. Dlatego przed startem tygodnia pomagania przydaje się wspólne „przeczytanie” formalności ze sztabem.

• zgody rodziców/opiekunów – na kwestowanie w terenie, udział w wydarzeniach poza szkołą, publikację wizerunku,
• regulamin wolontariusza – spójny z wytycznymi sztabu (godziny kwest, miejsca, zakaz samodzielnego otwierania puszek),
• zasady ochrony danych – kto ma dostęp do list wolontariuszy, jak długo są przechowywane, gdzie leżą dokumenty,
• procedury bezpieczeństwa – co robi uczeń w razie incydentu, zagubienia, złego samopoczucia, konfliktu z osobą dorosłą.

Dobrą praktyką jest przygotowanie krótkiej „karty zasad” na jedną stronę A4, którą dostaje każdy wolontariusz i jego rodzic. Można w niej zawrzeć najważniejsze punkty uzgodnione ze sztabem: telefony alarmowe, zasady poruszania się w grupach, zakazane zachowania. Szersze regulaminy mogą pozostać w gabinecie koordynatora i w sekretariacie.

Przy wydarzeniach otwartych (koncert, kiermasz z udziałem osób z zewnątrz) przydaje się też krótka checklista BHP: drogi ewakuacji, wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za kontakt z ochroną lub strażą pożarną, obecność apteczki i przeszkolonego pracownika. Takie elementy dobrze omówić wspólnie ze sztabem, zwłaszcza jeśli wydarzenie jest częścią miejskiego finału.

Włączanie elementów edukacyjnych w tydzień pomagania

Tydzień pomagania może stać się naturalną częścią procesu dydaktycznego, a nie dodatkiem „po lekcjach”. Współpraca ze sztabem WOŚP pomaga zbudować treści, które łączą się z podstawą programową i wychowawczym profilem szkoły.

• lekcje wychowawcze o wolontariacie, filantropii, odpowiedzialności za wspólne dobro,
• zajęcia z WOS-u i historii – o społeczeństwie obywatelskim, roli organizacji pozarządowych, przykładach ruchów społecznych,
• biologia i edukacja prozdrowotna – sprzęt medyczny finansowany przez WOŚP, profilaktyka, zdrowy styl życia,
• informatyka i języki obce – tworzenie materiałów graficznych, mini-stron wydarzenia, opisów w językach obcych.

Sztab często dysponuje gotowymi materiałami: prezentacjami, filmami, raportami z poprzednich finałów. Wspólnie z nauczycielami można z nich złożyć blok zajęć – np. dwa tygodnie przed finałem, aby uczniowie rozumieli, dlaczego zbierają środki i co konkretnie dzięki nim powstaje.

W starszych klasach dobrym rozwiązaniem są mini-projekty badawcze: uczniowie przygotowują krótką prezentację o jednej inicjatywie sfinansowanej przez WOŚP w regionie, kontaktują się (wraz z nauczycielem) z lokalnym szpitalem czy przychodnią, zbierają informacje o wykorzystaniu sprzętu. Takie działania budują poczucie realnego wpływu.

Współpraca między szkołami w jednym sztabie

Gdy pod jeden sztab WOŚP podlega kilka szkół, pojawia się szansa na wspólny „tydzień pomagania” w całej gminie czy dzielnicy. Wymaga to jednak uporządkowania ról i komunikacji, aby nikt nie czuł się pominięty.

• koordynator główny – najczęściej osoba ze sztabu, utrzymująca kontakt z koordynatorami szkolnymi,
• spotkania sieciujące – krótkie narady (offline lub online), na których szkoły wymieniają się planami i pomysłami,
• wspólny kalendarz wydarzeń – np. w formie współdzielonego arkusza, aby nie dublować terminów i atrakcji,
• wymiana materiałów – plakaty, scenariusze lekcji, gotowe regulaminy, które jedna szkoła już przetestowała.

Dobrym rozwiązaniem jest „dzień wspólny” dla wszystkich szkół – np. sobotni piknik, bieg, miasteczko edukacyjne. Sztab może przejąć jego koordynację, a poszczególne placówki przygotowują swoje moduły: stanowiska tematyczne, występy artystyczne, warsztaty. Dla uczniów to okazja, by zobaczyć, że nie działają w izolacji, lecz są częścią większego ruchu.

Taka współpraca między szkołami pomaga też przy trudnościach – jeśli jedna placówka ma mniej wolontariuszy terenowych, a inna ma ich nadmiar, sztab może elastycznie rozłożyć grupy podczas finału. W kolejnych latach wypracowane modele współdziałania znacząco ułatwiają planowanie.

Proste narzędzia organizacyjne wspierające koordynatorów

Nawet przy dużym zespole wolontariuszy nie trzeba skomplikowanych systemów IT. Wspólnie ze sztabem można ustalić kilka prostych narzędzi, które ułatwią codzienną pracę koordynatorów.

• współdzielony arkusz online – listy wolontariuszy, grafiki dyżurów, przydział zadań,
• szablony dokumentów – gotowe zgody, oświadczenia, regulaminy, ujednolicone dla wszystkich klas i lat,
• grupa komunikacyjna (np. w komunikatorze) – wyłącznie dla dorosłych koordynatorów: nauczycieli, przedstawicieli sztabu, rady rodziców,
• tablica informacyjna w szkole – fizyczne miejsce z aktualnymi danymi: terminy, listy, mapka wydarzeń.

Współpraca ze sztabem może obejmować również podział odpowiedzialności za narzędzia. Np. sztab prowadzi główną bazę zarejestrowanych wolontariuszy i numerów puszek, a szkoła dba o szczegółowy grafik i kontrolę zgód rodziców. Jasny podział ról minimalizuje ryzyko „podwójnych” lub brakujących danych.

Radzenie sobie z trudnościami i kryzysami

Przy tak rozbudowanej akcji nie wszystko pójdzie zgodnie z planem. Wspólne przygotowanie się szkoły i sztabu na typowe trudności oszczędza nerwów i nieporozumień.

Warto zawczasu omówić kilka możliwych scenariuszy:

• nagła nieobecność wolontariusza/opiekuna – kto może przejąć grupę, jak szybko informowany jest sztab,
• zmiana pogody – co dzieje się z kwestowaniem na zewnątrz, czy przewidziana jest „wersja pod dachem”,
• incydenty na mieście – agresywne zachowanie przechodniów, zgubienie się ucznia, zasłabnięcie, interwencja służb,
• błędy w dokumentach – brak zgody rodzica, niekompletne dane, rozbieżności w liście wolontariuszy.

Dobrze, jeśli koordynator szkolny ma bezpośredni numer do osoby decyzyjnej w sztabie, a sztab – do dyrektora lub wyznaczonego zastępcy. W razie kryzysu ułatwia to szybkie podjęcie decyzji (np. o skróceniu kwest, odwołaniu wydarzenia, zmianie miejsca).

Po każdym trudniejszym zdarzeniu warto zrobić krótką rozmowę „na gorąco” – z uczniami, nauczycielami i kimś ze sztabu. Chodzi o to, by wyciągnąć wnioski na kolejne dni tygodnia pomagania i następne edycje, a jednocześnie zadbać o samopoczucie wolontariuszy.

Świętowanie efektów i wspólna informacja zwrotna

Po finale emocje szybko opadają, a szkoła wraca do zwykłego trybu. Jeśli jednak współpraca ze sztabem ma być długofalowa, dobrze jest domknąć cykl – nie tylko poprzez raport, ale także poprzez widoczne świętowanie efektów.

• spotkanie podsumowujące z udziałem przedstawiciela sztabu – prezentacja efektów zbiórki, opowieści o tym, jak zostaną wykorzystane środki,
• publiczne podziękowania – dla uczniów, nauczycieli, rodziców, partnerów; mogą mieć formę dyplomów, listów, wpisu na stronie,
• „ściana dobra” w szkole – gazetka lub ekspozycja ze zdjęciami, relacjami, cytatami wolontariuszy,
• ankieta ewaluacyjna – krótki formularz dla uczniów i nauczycieli z pytaniami o to, co działało, a co wymaga zmiany.

Sztab może w tym czasie przekazać szkole dodatkowe informacje: dane o tym, jaką część zbiórki w mieście stanowiły puszki uczniów danej placówki (jeśli takie dane są zbierane), gdzie konkretnie trafi sprzęt kupiony z tegorocznej zbiórki, jakie są plany na kolejny rok. Dla młodych ludzi to sygnał, że ich praca nie kończy się w chwili oddania puszki.

W wielu szkołach utrwala się zwyczaj, że przedstawiciele uczniów biorą udział w oficjalnym podsumowaniu finału w sztabie. Krótkie wystąpienie młodego wolontariusza, który opowiada o doświadczeniach klas, jest cenną informacją zwrotną dla organizatorów i wzmacnia poczucie partnerskiej relacji.

Rozwijanie kompetencji uczniów dzięki współpracy ze sztabem

Tydzień pomagania, dobrze zaplanowany wspólnie ze sztabem, może stać się przestrzenią rozwoju konkretnych umiejętności – nie tylko „dobrego serca”. Warto je nazwać i świadomie rozwijać.

• kompetencje organizacyjne – planowanie zadań, dzielenie się rolami, praca z harmonogramem,
• kompetencje społeczne – komunikacja z dorosłymi, współpraca w grupie, rozwiązywanie konfliktów,
• kompetencje cyfrowe – tworzenie materiałów promocyjnych, obsługa prostych narzędzi online, dbanie o bezpieczeństwo w sieci,
• kompetencje obywatelskie – rozumienie roli organizacji społecznych, odpowiedzialność za wspólnotę lokalną.

Sztab może zaproponować warsztaty czy krótkie szkolenia prowadzone przez swoich współpracowników lub ekspertów – np. z komunikacji, promocji wydarzeń, podstaw pierwszej pomocy. Jeśli takie działania zostaną wpisane w plan pracy szkoły, staną się trwałym elementem oferty edukacyjnej, a nie jednorazową „atrakcją”.

Dla części uczniów doświadczenie wolontariatu przy WOŚP staje się punktem wyjścia do dalszego zaangażowania – w szkolnych kołach, harcerstwie, fundacjach. Współpracując ze sztabem, szkoła może im pokazać ścieżki kontynuacji: inne projekty, w które mogą się włączyć, oraz miejsca, gdzie ich kompetencje i energia są szczególnie potrzebne.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak zacząć współpracę szkoły z lokalnym sztabem WOŚP?

Pierwszym krokiem jest znalezienie najbliższego sztabu WOŚP – najłatwiej przez oficjalną stronę WOŚP lub media społecznościowe. Po stronie szkoły dobrze jest od razu wyznaczyć koordynatora (np. nauczyciela lub dyrektora), który będzie odpowiedzialny za kontakt ze sztabem i zbieranie informacji.

Na pierwszym spotkaniu lub rozmowie warto omówić możliwe formy współpracy (wolontariat, imprezy towarzyszące, aukcje, e-skarbonki), zasady dla wolontariuszy niepełnoletnich oraz wsparcie, jakie zapewnia sztab (puszki, identyfikatory, rozliczenia, materiały). Dzięki temu łatwiej będzie zaplanować konkretny tydzień pomagania w szkole.

Dlaczego warto organizować tydzień pomagania w szkole, a nie tylko udział w finale WOŚP?

Tydzień pomagania rozkłada zaangażowanie w czasie i zmniejsza presję jednego dnia. Uczniowie, zwłaszcza młodsi, mogą stopniowo włączać się w działania – od prostych zadań po bardziej odpowiedzialne role, bez poczucia przytłoczenia.

Dodatkowy czas pozwala też na element edukacyjny: lekcje tematyczne o zdrowiu, wolontariacie, empatii, spotkania z lekarzami czy ratownikami oraz pokazanie, jak działa sztab WOŚP „od kuchni”. Dzięki różnorodności form (kiermasze, warsztaty, akcje tematyczne) więcej uczniów znajdzie dla siebie wygodny sposób pomagania.

Jakie formalności musi spełnić szkoła, żeby zorganizować tydzień WOŚP z uczniami?

Najczęściej potrzebne są: zgody rodziców na udział dzieci w kwestowaniu poza terenem szkoły, wewnętrzny regulamin tygodnia pomagania (zasady zachowania, odpowiedzialność, bezpieczeństwo) oraz porozumienie ze sztabem co do zakresu współpracy. Warto też przygotować harmonogram dyżurów nauczycieli podczas wydarzeń po lekcjach i w weekend.

W regulaminie dobrze jest jasno opisać m.in. zasady wychodzenia na zbiórkę (np. młodsi uczniowie zawsze z dorosłym), korzystania z mediów społecznościowych (publikacja zdjęć, relacje na żywo, oznaczanie szkoły i WOŚP) oraz sposób rozliczania zebranych środków wspólnie ze sztabem.

Jak zadbać o bezpieczeństwo uczniów podczas tygodnia pomagania WOŚP?

Bezpieczeństwo powinno być zaplanowane wspólnie ze sztabem WOŚP. W praktyce oznacza to m.in. krótkie szkolenie BHP dla wolontariuszy (jak się zachowywać, jak reagować na nieprzyjemne sytuacje, kiedy przerwać zbiórkę), wyznaczenie bezpiecznych miejsc kwestowania oraz stały kontakt telefoniczny z koordynatorem lub opiekunem.

Dla młodszych uczniów należy zapewnić obecność osoby dorosłej lub starszego wolontariusza, jasno umówić miejsca zbiórek i powrotu oraz zasady odbioru przez rodziców. Warto też przećwiczyć z uczniami typowe scenariusze: odmowę wsparcia, nieprzyjazne zachowanie, niewłaściwe prośby dotyczące puszki.

Jak może wyglądać przykładowy plan tygodnia WOŚP w szkole?

Najczęściej tydzień pomagania organizuje się w tygodniu poprzedzającym finał WOŚP lub obejmującym dzień finału. Dobrym pomysłem jest wybranie motywu przewodniego, np. „Tydzień serca”, „Razem gramy, razem działamy”, „Małe kroki – wielka pomoc”, który pojawi się w dekoracjach, nazwach wydarzeń i komunikacji.

Przykładowe aktywności w ciągu tygodnia to: inauguracja i dekoracje, warsztaty o wolontariacie, kiermasz śniadaniowy, zajęcia sportowe „Gramy dla WOŚP”, akcje typu „dzień bez plecaka” lub „kolorowy dzień” z symboliczną wpłatą, warsztaty z pierwszej pomocy, spotkania z przedstawicielami sztabu oraz przygotowanie uczniów do kwestowania w dzień finału.

Jak zaangażować całą społeczność szkolną w tydzień pomagania WOŚP?

Warto na etapie planowania zaprosić do stołu różne grupy: dyrekcję, nauczycieli, samorząd uczniowski, radę rodziców oraz przedstawiciela sztabu WOŚP. Każdej z grup można przypisać konkretne role – np. nauczyciele koordynują wydarzenia, uczniowie prowadzą akcje informacyjne i pomagają przy organizacji, rodzice wspierają kiermasze lub nagłaśnianie wydarzeń wśród mieszkańców.

Różnorodność form działań pozwala włączyć osoby o różnych talentach: jedni wolą kwestować, inni upiec ciasto, poprowadzić warsztaty, zająć się nagłośnieniem czy promocją online. Dzięki temu tydzień pomagania staje się wspólnym projektem, a nie tylko jednorazową zbiórką pieniędzy.

Czy mała szkoła też może zorganizować tydzień pomagania WOŚP?

Tak. Nie każda placówka musi od razu przygotowywać bardzo rozbudowany tydzień. W mniejszych szkołach dobrą praktyką jest rozpoczęcie od 1–3 dni działań (np. kiermasz, jeden blok warsztatów, wspólny finał w piątek), a dopiero w kolejnych latach stopniowe rozszerzanie programu w oparciu o doświadczenia i możliwości kadrowe.

Kluczowe jest dopasowanie skali do zasobów: liczby nauczycieli, chętnych wolontariuszy, możliwości lokalowych. Nawet niewielka akcja, jeśli jest dobrze zorganizowana i bezpieczna, może przynieść realne korzyści uczniom, szkole i lokalnemu sztabowi WOŚP.

Najbardziej praktyczne wnioski

• Tydzień pomagania w szkole pozwala stopniowo oswajać uczniów z ideą wolontariatu i dłuższego zaangażowania, a nie tylko jednorazową zbiórką.
• Rozszerzenie działań na kilka dni daje przestrzeń na edukację i refleksję – lekcje tematyczne, spotkania z ekspertami oraz poznanie realnego działania WOŚP „od środka”.
• Różnorodność form aktywności (kwestowanie, kiermasze, warsztaty, kampanie informacyjne) umożliwia udział uczniów o różnych talentach i podnosi ich poczucie sprawczości.
• Współpraca szkoły i sztabu WOŚP powinna być planowana wspólnie i obejmować podział ról, przygotowanie wolontariuszy, wsparcie organizacyjne, koordynację wydarzeń oraz wspólne podsumowanie.
• Kluczowe jest wyznaczenie po stronie szkoły konkretnych osób odpowiedzialnych (koordynator, zespół nauczycieli, przedstawiciele samorządu uczniowskiego i rady rodziców), które utrzymują stały kontakt ze sztabem.
• Formalności – zgody rodziców, regulamin tygodnia pomagania, porozumienie ze sztabem i harmonogram dyżurów – trzeba uporządkować zawczasu, by uniknąć chaosu w trakcie akcji.
• Priorytetem pozostaje bezpieczeństwo uczniów: odpowiednie szkolenia, jasne zasady kwestowania, stały kontakt z opiekunem oraz organizacja bezpiecznego powrotu, zwłaszcza dla młodszych dzieci.